Biografieblog #12 - 23/08/2019

Zondagavond komt de aanstekelijke film Get On Up (2016) op televisie, over het leven van James Brown, the Godfather of Soul. Naar aanleiding daarvan heb ik 15 net zo aanstekelijke wetenswaardigheden over deze grootheid verzameld. De man werd geadoreerd door elke R&B-, soul- , funk-, rap- en hiphop-artiest die na hem kwam, inclusief Michael Jackson, Prince, George Michael en Rick Astley. Dit is je leven presenteert: de 15 meest verrassende feiten over James Brown!

1/ Geboren in een schuurtje

James Brown (hierna: JB) werd geboren op 3 maart 1933 in het houten schuurtje waar zijn ouders Susie (16) en Joseph (22) woonden. Hij groeide op in extreme armoede. Zijn moeder nam de benen toen hij nog geen 12 jaar was. Hij woonde daarna een aantal jaren bij zijn tante in haar bordeel.

2/ Van school gestuurd

Op zijn twaalfde werd JB van school gestuurd omdat zijn kleding niet zou deugen (‘unsufficient clothing’). Zijn volwassen leven lang heeft hij zich ingezet voor gedegen onderwijs voor minderheden. In de jaren ’60 nam hij de song Don’t be a drop-out op.

3/ Hij was (eventjes) bokser

Als tiener had JB een korte carrière als profbokser. Daarnaast leerde hij piano, gitaar, drums en mondharmonica spelen. Gelukkig voor ons koos hij uiteindelijk voor de muziek. Hij heeft overigens later opgetreden in het voorprogramma van een van de grootste boksmatches ooit: Mohammed Ali tegen George Foreman, in 1974 in Zambië . Zelf boksen deed hij niet meer, behalve met zijn echtgenotes (zie feit 7).

4/ Op z’n 16e in de bak

JB scoorde zijn eerste hits als leadzanger van de gospelgroep The Famous Flames, opgericht door singer/songwriter, bandleider, talent scout en producer Bobby Byrd. Byrd en JB ontmoetten elkaar tijdens een vriendschappelijke honkbalwedstrijd in de jeugdgevangenis waar de 16-jarige JB op dat moment een straf van drie maanden uitzat voor een beroving. Toen hij vrijkwam, werd hij drummer van The Famous Flames, maar al gauw deed hij een Phil Collinsje en belandde voorop het podium.

5/ Little Richard op een servetje

Zijn eerste hit Please Please Please (met The Famous Flames) schreef hij zelf. Little Richard schreef deze titel op een servetje dat JB meenam met het vaste voornemen er een liedje bij te bedenken. Er werden meer dan 1 miljoen exemplaren van verkocht.

6/ Het succesvolste live-album ooit

Op 24 oktober 1962 nam JB een concert op in The Apollo in New York. Hij financierde de registratie zelf en haalde platenbaas Syd Nathan over om er een live elpee van uit te brengen. Nathan geloofde er niet in, omdat het publiek alle nummers al als single had gekocht en live-albums altijd slecht liepen, maar ging toch overstag.  De langspeler Live at the Apollo stond vervolgens 14 maanden in de Amerikaanse album top 100. Er gingen meer dan 1 miljoen stuks over de toonbank.

7/ Vier vrouwen, minstens 13 kinderen

JB trouwde vier keer, met 1/ Velma Warren (1953-1969, 3 zoons), 2/ Deirde Jenkins (1970-1981, 2 dochters), 3/ Adrienne Lois Rodriguez (1984-1996) en 4/ Tomi Rae Hynie (2001-2006). Velma (nr 1) bleef met hem bevriend tot aan zijn dood. Deirdre (nr 2) verliet JB omdat hij haar mishandelde. Adrienne (nr 3) werd ook geslagen, maar zij bleef bij hem tot haar dood in ’96. Het huwelijk met Tomi Rae (nr 4) eindigde door JB’s overlijden. JB had een onbekend aantal kinderen. Negen kinderen heeft hij erkend (zijn oudste zoon stierf in 1973 in een auto-ongeluk),  vier anderen hebben middels een DNA-test bewezen een kind van JB te zijn. Algemeen wordt aangenomen dat er nog meer nazaten zijn.

8/ Big big big bands

JB had altijd grote bands achter zich, vaak met drie gitaristen, twee bassisten, twee drummers en een percussionist, een rijtje blazers, een strijkorkestje voor de ballads en een natuurlijk een batterij background vocalisten. Aan de James Brown Revue (1963-1971) werkten tussen de 40 en 50 mensen mee. Ze deden tot wel 330 shows per jaar. JB eiste extreme discipline, perfectie en precisie van zijn muzikanten en dansers. Wie te laat kwam, zijn schoenen niet gepoetst had, of niet in het goede ritme danste kreeg een boete. Hij had een arsenaal aan vinger- en handsignalen ontwikkeld waarmee hij tijdens optredens achter zijn rug aan de desbetreffende medewerkers aangaf welke boete ze konden verwachten voor het overtreden van zijn regels.

9/ Weer achter de tralies

In 1988 ging JB voor de tweede keer in zijn leven achter de tralies, nu voor geweldsmisdrijven. Hij zat tweeëneenhalf jaar van de twaalf jaar die de rechter hem oplegde. Na zijn vrijlating volgde er een tribute concert waar onder meer aan werd meegewerkt door MC Hammer, En Vogue, Quincy Jones, Ice-T, Tone Loc en Kool Moe Dee.

10/ Meest gesampelde artiest

JB heeft het record aantal nummer 1 hits in de Billboard R&B lijst: 17 stuks. Hij staat nummer 7 op de Rolling Stone lijst van grootste artiesten aller tijden. En hij is de meest gesampelde artiest ooit, volgens diezelfde Rolling Stone.

11/ Zijn laatste woorden

Op Eerste Kerstdag 2006 overleed JB aan de gevolgen van longontsteking. Drie dagen daarvoor was hij plotseling opgenomen toen hij onwel werd bij de tandarts. Zijn laatste woorden waren “I’m going way tonight.” Er werden maar liefst drie herdenkingsbijeenkomsten georganiseerd, op 28, 29 en 30 december. Onder de aanwezigen waren Michael Jackson (die JB altijd zijn allergrootste idool heeft genoemd), Prince, Lenny Kravitz, Stevie Wonder, Little Richard, Jerry Lee Lewis, 50 Cent, LL Cool J, Dr. Dre en vele, vele anderen. Zijn glimmend gepoetste bronzen doodskist werd door een witte koets met paarden door de straten van New York naar het Apollo Theatre gereden.

12/ Van Lenox naar Lennox

In januari 2007 zou hij een duet opnemen met Annie Lennox, Vengeance, voor haar nieuwe album Venus. Waarom het zo jammer is dat dat niet het laatste is wat JB gedaan heeft: dan was de cirkel  zo mooi rond geweest. Hij begon namelijk zijn carrière op zijn elfde jaar met het winnen van een talentenjacht in… het Lenox (!!) Theatre in Augusta. Hij zong een ballad, So Long getiteld. En hij won. Helaas stond Johnny Kraaijkamp niet in het publiek, dat had hem wellicht een hoop ellende bespaard…

13/ Drie docu’s en een speelfilm

Er zijn drie documentaires en een speelfilm over JB gemaakt: James Brown: The Man, The Message and The Music (1992), James Brown, Soul Survivor (2003), Mr. Dynamite: The Rise of James Brown (2014) en Get On Up (2014). De documentaire Mr Dynamite is te zien op Netflix. Get On Up is het gedramatiseerde levensverhaal van JB, met Chadwick Boseman in de hoofdrol. Deze film is in de nacht van zondag op maandag aanstaande om 00.10 u te zien op SBS9.

14/ Hij ‘schreef’ 2 autobiografieën

JB publiceerde twee autobiografieën die hij in beide gevallen met een co-auteur schreef: James Brown, The Godfather of Soul (1986), en I Feel Good, A Memoir of a Life in Soul. En uiteraard nog een berg biografieën, waarvan de meest recente in 2016 verscheen: Kill ‘Em and Leave: Searching for James Brown and the American Soul, van James McBride.

15/ Hij steunde Nixon

Tot slot: in 1973 verloor JB een groot aantal fans door zijn openlijke steun aan de campagne voor herverkiezing van president Richard Nixon. Over hem meer in mijn volgende blog, want volgende week zendt de VPRO de vierdelige documentaire Tricky Dick uit over Nixon. Ik stel je in dat kader voor aan een man die van alle (alle!) 45 presidenten 5 biografieën las. 123.000 pagina’s en 2243 dagen. Wie is hij en waarom deed hij dat?

Over de auteur

 

Biografieblog #9 - 16/08/2019, door Edwin Gitsels

Volgend jaar vier ik mijn 50-jarige jubileum als pianist. Maar reden tot veel feestvreugde is er nou ook weer niet, want ik heb zeker 15 van die 50 jaar geen toets aangeraakt. Ook nu sta ik alweer een paar jaar zo goed als droog. Story of my piano life: om de zoveel tijd pak ik de draad weer op. Meestal na het lezen van een boek over muziek en/of pianospelen dat me inspireert. Bijvoorbeeld het prachtige With Your Own Two Hands van Seymour ‘de broer van’ Bernstein. Op mijn nachtkastje liggen nu de 4 beste componisten biografieën van het afgelopen jaar. Ik voorspel dat als ik er één uit heb, ik alweer achter mijn Yamaha kruip…

 

BEETHOVEN: THE RELENTLESS REVOLUTIONARY

Verschenen: juli 2019. 512 pagina’s.

Beethoven: The Relentless RevolutionaryDeze nieuwste Beethoven-biografie focust op zijn politiek-maatschappelijke kant. Toen hij op z’n 21e naar Wenen verhuisde om in de leer te gaan bij de grote Joseph Haydn, werd hij in rap tempo beroemd als briljant pianist en vernieuwende componist. Wenen was de hoofdstad van het Habsburgse Rijk en de autoriteiten waren erop gebrand om tegenstanders van het conservatieve regime aan te pakken. Ludwig van Beethoven (1770-1827) was zo’n tegenstander. Hij volgde Napoleon op de voet en was een groot voorstander van zijn missie om Europa te bevrijden van de aristocratische onderdrukking. Beethoven wilde datzelfde doen, maar dan door middel van zijn muziek. Met name zijn 3e symfonie (Eroica) en zijn opera Fidelio zijn geïnspireerd door de Franse Revolutie en Napoleon.
De Amerikaanse auteur John Clubbe bestudeert al zijn hele volwassen leven  zowel Napoleon als Beethoven. Hij heeft, zo schrijft Dr William Meredith, directeur van het Beethoven Centre: ‘een politieke biografie gecreëerd die uniek en meeslepend is.’

Mijn favoriete Beethoven pianowerk: Pianosonate opus 27 nr. 2 in Cis mineur (luister hier)

 

TCHAIKOVSKY: THE MAN REVEALED

Verschenen: juli 2019. 288 pagina’s.

Tchaikovksy biografiePyotr Ilyich Tchaikovsky (1840 – 1893) is misschien wel de grootste, meest succesvolle Russische componist ooit. De eerste biografie die over hem verscheen werd kort na zijn dood geschreven door zijn broer Modest. Deze beweerde dat Pyotr op 53-jarige leeftijd aan cholera was overleden. Maar het hardnekkige gerucht ging dat hij zelfmoord gepleegd zou hebben. Reden: een veroordeling tot liederlijk (lees: homoseksueel) gedrag. Tchaikovsky worstelde zijn leven lang met zijn seksuele geaardheid, toen een groot taboe in Rusland. Voor de vorm trouwde hij, maar het huwelijk was een ramp.
John Suchet was vroeger een bekend tv-journalist en nu presentator bij het Britse Classic FM. Hij verweeft Tchaikovsky’s  levensverhaal met besprekingen van zijn beroemdste en populairste werken. Hij schreef eerder biografieën over Verdi en Strauss en maar liefst zes boeken over Beethoven.

Mijn favoriete Tchaikovsky pianowerk: Chanson Triste, op.40 nr. 2 (luister hier)

 

DEBUSSY: A PAINTER IN SOUND

Verschenen: oktober 2018. 336 pagina’s.

Debussy biografieClaude Debussy (1862-1918) is een van die zeldzame componisten in de geschiedenis de taal van muziek opnieuw uitvond zonder het merendeel van muziekliefhebbers van zich te vervreemden. Zijn invloed op de Franse cultuur was enorm. Tegelijkertijd leidde hij een gecompliceerd leven waarin hij worstelde met geld-, relatie- en gezondheidsproblemen. De Britse auteur Stephen Walsh heeft in deze bejubelde biografie de gebeurtenissen in Debussy’s leven aangegrepen om knappe analyses te maken van zijn composities. Enkele reacties: ‘Een briljant boek, dat de lezer inspireert om alle werken van Debussy (opnieuw) te beluisteren.’ ‘Een grondige, belangrijke studie van de man die de richting van muziek voorgoed veranderde.’
Eerder schreef Walsh, hoogleraar muziek aan de Universiteit van Cardiff, biografieën van Moussorgsky en Stravinski. Voor die laatste ontving hij diverse prijzen en stond hij op de shortlist van The Washington Post’s Book of the Year Award.

Mijn favoriete Debussy pianowerk: Passepied uit de Suite Bergamasque (luister hier)

 

FRYDERYK CHOPIN: A LIFE AND TIMES

Verschenen: oktober 2018. 768 pagina’s.

Chopin biografieHet resultaat van 10 jaar lang onderzoek door muziekprofessor en schrijver Alan Walker is dat dit boek door alle critici is ontvangen als ‘de beste’ en ‘de definitieve’ Chopin-biografie. Deze dikke pil telt maar liefst 768 pagina’s, en toch ‘staat er geen paragraaf teveel in’, aldus het blad Foreign Affairs. Het beschrijft Chopin’s gelukkige jeugd in de Poolse hoofdstad Warschau, en zijn ongelukkige, maar artistiek gezien zeer productieve leven in ballingschap in Frankrijk. Ook zijn 9 jaar durende verhouding met schrijfster George Sand en zijn strijd tegen tbc die hij op 39-jarige leeftijd verloor komen uitgebreid aan bod. Het is een zogeheten corrigerende biografie, die tal van mythes en legendes over Chopin ontmantelt. Een magistraal portret dat bol staat van de prachtige inzichten in zijn muziek, voor zowel de doorgewinterde pianist als voor de leek.

Mijn favoriete Chopin pianowerk: Ballade nr. 1 in G mineur (luister hier)

 

Over de auteur

 

 

Biografieblog #4 -  05/08/19, door Edwin Gitsels

Vandaag is het 57 jaar geleden dat Marilyn Monroe dood in haar huis werd aangetroffen door haar huishoudster. Er is waarschijnlijk geen vrouw in de geschiedenis over wie zoveel biografieën zijn verschenen. Nog steeds is zij een icoon: als je haar naam intikt in het zoekbalkje van bol.com komen er 1384 resultaten tevoorschijn, waarvan 301 boeken. Maar wat zijn de boeken die er echt toe doen? Wat zijn de 3 beste Marilyn Monroe-biografieën?

In de rubriek ‘alle artikelen’ verschijnt het eerste boek pas als elfde in de lijst. Daarvóór leverde het onder meer een Marilyn Monroe-poster, een Marilyn Monroe-lippenstift, een Marilyn Monroe-jurkje, een Marilyn Monroe-zonnebril, een Marilyn Monroe-dvd-box en een Marilyn Monroe-spiegellijst op. Maar ook keukenschorten, pruiken, kussens, (pas)poppen, kalenders, laptop- en smartphonehoezen, handtassen, posters, en wat voor merchandizing allemaal nog meer, worden volop verhandeld.
En dat meer dan een halve eeuw nadat zij in de bioscopen triomfen vierde. Plus de dvd’s met haar speelfilms of met documentaires over haar, de cd’s (ze was ook zangeres, met hits als Diamonds are a girl’s best friend), en dus al die boeken.

Marilyn Monroe books

NAAKTFOTO’S

Ik lees titels als Marilyn’s geheime levens, My story, The Secret Life of Marilyn Monroe, Fragments, Metamorphosis, The final years en Marilyn’s Last Words. Maar verreweg de meeste boeken heten simpelweg Marilyn Monroe. Talloze schrijvers hebben zich op dit female phenomenon gestort. En vrijwel allemaal beloven ze de ultieme biografie, die verder gaat dan alle anderen. Die het ware verhaal bevat. Die de èchte Marilyn Monroe laat zien.
Het leven van Marilyn Monroe, geboren als Norma Jeane Mortenson, bevat ook wel ongeveer alle elementen die een biografie van epische proporties garandeert. Ze had een drugsverslaafde, alleenstaande moeder die niet in staat was voor haar te zorgen en haar in pleeggezinnen onderbracht. Ze was arm en belandde in een weeshuis.
Op haar 16e trouwde ze met haar 21jarige buurjongen om te ontsnappen aan haar deplorabele jeugd. Toen hij in militaire dienst zat poseerde ze naakt voor een vage fotograaf. Haar man kwam terug en ze scheidden.

PILLEN EN ALCOHOL

Ze veranderde haar naam en zette alles op alles om in Hollywood een kans op een filmcarrière te forceren. Ze nam zang- en acteerles, blondeerde haar haar, bewust om zich het imago van dom blondje aan te kunnen meten. Pas met haar 24e filmrol in zeven jaar brak ze door: How to marry a millionaire (1953), naast Betty Grable en Lauren Bacall. Het arme, roodharige weesmeisje werd een blonde sexbom-superster.

How to marry a millionaire filmposter
Ze trouwde met de grootste honkballer aller tijden, Joe DiMaggio. Het huwelijk hield zeven maanden stand. Twee jaar later trouwde ze met toneelschrijver Arthur Miller. Ze begon haar eigen productiebedrijf, nam opnieuw acteerlessen en maakte een wending naar serieuzere, verdiepende rollen. Ondertussen was ze verslaafd aan pillen en alcohol, mede door de van haar moeder geërfde psychische problemen.
Miller ging vreemd en negen dagen voordat schrijver dezes geboren werd (wat er verder niets mee te maken heeft, maar toch) scheidden ze.
Er gingen geruchten dat Marilyn een verhouding had met John F Kennedy. Op 29 mei 1962 zong ze op televisie haar beroemde sensuele Happy Birthday, Mr President voor hem: olie op het roddelvuur.
Iets meer dan twee maanden later was ze dood. Zelfmoord, zo luidde het. Maar decennialang bleven er theorieën opduiken dat ze vermoord zou zijn.

Hey, is dat een verhaal of is dat een verhaal?

EEN ZOETE PERZIK

Biografieën-expert Hermione Lee stelt in haar boekje Biography dat er drie boeken over Marilyn zijn die er het meest toe doen.  De 3 beste Marilyn Monroe-biografieën zijn die van Norman Mailer (Marilyn, 1973), Gloria Steinem (Marilyn: Norma Jeane, 1986) en Joyce Carol Oates (Blonde, 2000). Alle drie hebben ze als thema de dubbele identiteit van de legende. Maar wel steeds met een andere focus.
Mailer beschrijft haar als enerzijds de Ultieme Essentie van Vrouwelijke Aantrekkingskracht ( ‘Als een zoete perzik die voor je ogen openbarst’) en anderzijds een vrouwelijke Napoleon.
Steinem focust op de ongeliefde, verstoten Norma Jeane versus de publieke, kunstmatige Marilyn die haar lichaam aanbiedt om liefde en goedkeuring te krijgen.
En Oates, die koos voor de romanvorm, noemt haar de Blondine die deels een vamp met een glimlachend masker en deels een verlaten klein meisje is, altijd op zoek naar haar verdwenen vader. ‘Ze bewoont haar voluptueuze lichaam als een kind dat in een mannequin is gepropt.’

Gloria Steinem - MarilynNorman Mailer - Marilyn MonroeJC Oates - Blonde

De 3 beste Marilyn Monroe-biografieën op een rijtje

EEN KUNSTWERK

Een biografie zegt soms net zoveel over de geportretteerde als over de biograaf zelf. Deze schrijvers hebben een kunstwerk willen scheppen in de vorm van een levensverhaal. Dat is ze gelukt; het zijn prachtige boeken.
Je hebt ook de categorie biografieën in opdracht. Opdracht wil niet zeggen ‘karakterloos’. Vergelijk het met portretfotografie: daar zijn ook talloze stijlen, soorten en maten en verschillen van kwaliteit in. De eigen stijl van de maker kan het tot iets bijzonders maken; Rembrandt maakte zijn portretten ook in opdracht, net als Bach zijn cantates, oratoria en missen.
(Dat zou wat zijn trouwens: een portret van Marilyn Monroe door Rembrandt van Rijn. Hij zou met zijn ongeëvenaarde beheersing van licht de schaduwkanten van haar turbulente leven perfect kunnen weergeven. Maar ik dwaal af.)

HAAR EIGEN VERHAAL

In 2010 verscheen onder de titel Ik ben alleen een verzameling dagboekfragmenten, brieven en gedichten van Marilyn Monroe zelf. Het is geen biografie, maar het geeft een boeiend inkijkje in haar eigen gedachtewereld. Ze was in weerwil van haar imago een intelligente, belezen vrouw die verguld geweest zou zijn met de vele boeken die over haar geschreven zijn.
Als zij haar eigen pennenvruchten had laten ordenen door een biograaf en samen met hem of haar haar eigen verhaal had geschreven, had dat de ultieme Marilyn Monroe biografie opgeleverd.

Over de auteur